Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!
Wydrukuj tę stronę
piątek, 01 październik 2021 10:25

Nowe regulacje w zakresie efektywności energetycznej

Oceń ten artykuł
(1 głos)

Głównym celem zmian w ustawie o efektywności energetycznej wdrożonych ustawą z 20 kwietnia 2021 r. jest regulacja rynku białych certyfikatów. Z katalogu przedsięwzięć poprawy efektywności energetycznej usunięto modernizację i wymianę instalacji spalania paliw objętych systemem handlu uprawnieniami do emisji. Zmieniono też metodykę wyznaczania energii finalnej, co wpływa na sposób wyznaczania energii pierwotnej, a to z kolei korzystnie oddziałuje na liczbę uzyskanych świadectw efektywności energetycznej.

Krajowy plan działań

Uchylony został zapis o określaniu przez Ustawę zasad opracowania krajowego planu działań dotyczących efektywności energetycznej. Cele polityki w zakresie efektywności energetycznej ujęte są w "Krajowym planie na rzecz energii i klimatu na lata 2021-2030", którego obowiązek sporządzania wynika z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE z dnia 11 grudnia 2018 roku - zmiana ta niweluje zatem zjawisko podwójnej regulacji.

Oszczędność energii – horyzont 2021-2030

W Ustawie określono, iż  od 1 stycznia 2021 roku do 31 grudnia 2030 roku osiągnięta oszczędność energii finalnej w wyniku realizacji obowiązku osiągnięcia oszczędności przez podmioty zobowiązane oraz za pomocą środków alternatywnych powinna być nie mniejsza niż 5,58 milionów ton oleju ekwiwalentnego. Ustawa jako środki alternatywne wskazuje programy i instrumenty finansowe dotyczące przedsięwzięć poprawy efektywności energetycznej finansowane ze środków budżetu państwa, z budżetów jednostek samorządu terytorialnego, z wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarski wodnej, z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz ze środków unijnych i zagranicznych. Wykaz programów i instrumentów wsparcia dla przedsięwzięć proefektywnościowych u odbiorcy końcowego będzie ogłaszany przez ministra właściwego do spraw klimatu na drodze obwieszczenia w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".

Katalog przedsięwzięć

Do tej pory w katalogu przedsięwzięć poprawy efektywności energetycznej widniały działania takie jak: izolacja instalacji przemysłowych, przebudowa/remont budynku wraz z instalacjami technicznymi, modernizacja/wymiana oświetlenia, modernizacja/wymiana urządzeń wykorzystywanych w procesach przemysłowych, energetycznych, telekomunikacyjnych i informatycznych, modernizacja/wymiana lokalnych sieci ciepłowniczych i lokalnych źródeł ciepła, modernizacja/wymiana urządzeń użytku domowego, odzysk energii, ograniczenie strat w sieciach energoelektrycznych, sieciach ciepłowniczych, sieciach gazu ziemnego oraz w systemach zasilania urządzeń telekomunikacyjnych, a także stosowanie, do ogrzewania bądź chłodzenia obiektów, energii wytwarzanej w instalacjach odnawialnego źródła energii lub ciepła wyprodukowanego w wysokosprawnej kogeneracji.

W nowelizacji Ustawy katalog przedsięwzięć uzupełniono także o modernizację bądź wymianę pojazdów służących do transportu drogowego i kolejowego oraz ograniczenie strat związanych z przesyłaniem, dystrybucją, magazynowaniem i przeładunkiem paliw ciekłych. Ponadto z katalogu przedsięwzięć usunięto modernizację i wymianę instalacji spalania paliw objętych systemem handlu uprawnieniami do emisji (z wyjątkiem instalacji pomocniczych).

Metodyka wyznaczania energii finalnej i pierwotnej

Zmieniono definicję energii finalnej. Dotychczas energia finalna w Ustawie określana była jako energia i paliwa zużywane przez odbiorcę końcowego. W nowym brzmieniu energia finalna to energia i paliwa dostarczone do odbiorcy końcowego. Zmiana ta choć wydaje się niepozorna, to wpływa ona na metodykę wyznaczania energii finalnej na potrzeby świadectw efektywności energetycznej (tzw. białych certyfikatów). Do tej pory Urząd Regulacji Energetyki oszczędność energii wynikającą ze zmniejszenia użycia paliw (np. węgla czy biomasy) u odbiorcy końcowego traktował jako oszczędność energii pierwotnej – przeliczana na potrzeby białych certyfikatów odpowiadająca jej oszczędność energii finalnej wychodziła zatem mniejsza. Dzięki zmianie definicji w Ustawie oszczędność paliwa u odbiorcy końcowego jest traktowana jako oszczędność energii finalnej, wpływając korzystnie na ilość uzyskanych świadectw efektywności energetycznej przez podmiot wykonujący przedsięwzięcie służące poprawie efektywności energetycznej.

Definicja rozpoczęcia przedsięwzięcia efektywności energetycznej

Jedną ze zmian w Ustawie jest także wprowadzenie definicji momentu rozpoczęcia przedsięwzięcia służącego poprawie efektywności energetycznej. Wedle nowego brzemienia Ustawy jako rozpoczęcie przedsięwzięcia uznawane będzie rozpoczęcie robót budowlanych związanych z inwestycją lub pierwsze prawnie wiążące zobowiązanie (takie jak umowa z wykonawcą robót bądź zamówienie urządzeń). Określono, że zakup gruntów, a także prace przygotowawcze polegające na uzyskaniu odpowiednich zezwoleń i wykonywaniu wstępnych studiów wykonalności nie oznaczają jeszcze rozpoczęcia realizacji przedsięwzięcia efektywności energetycznej. Wprowadzenie definicji w zasadzie usankcjonowało prawnie stosowaną do tej pory praktykę. Wniosek o wydanie świadectwa efektywności energetycznej musi być złożony do URE przed rozpoczęciem przedsięwzięcia służącego poprawie efektywności energetycznej.

Wydawanie świadectwa efektywności energetycznej

Nowelizacja Ustawy wprowadza możliwość korekty złożonego wniosku o wydanie świadectwa efektywności energetyczne w momencie, gdy zadeklarowana wielkość oszczędności energii finalnej będzie inna od tej wynikającej z przeprowadzenia audytu powykonawczego. Świadectwo odpowiadające nienależnie uzyskanej oszczędności energii finalnej będzie umarzane,  a Prezes URE wydawać będzie nowe świadectwo efektywności energetycznej. Przed wprowadzeniem tej zmiany, URE również wydawało świadectwa w ilości zgodnej z oszczędnością potwierdzoną w audycie powykonawczym, z tą różnicą że należało korygować pierwotny wniosek, a ilość wydanych świadectw nie mogła być wyższa niż w wydanej „promesie”.

Włączenie podmiotów paliwowych do grupy podmiotów zobowiązanych

Do Ustawy wprowadzono definicję paliw ciekłych, podmiotu paliwowego, a także definicję czynności wprowadzenia paliw ciekłych do obrotu. Jako podmiot paliwowy został określony podmiot na terenie Polski wytwarzający, importujący lub nabywający paliwa ciekłe (bezpośrednio czy też za pośrednictwem). Dodanie tych definicji wiążę się z rozszerzeniem listy podmiotów zobowiązanych do uzyskania oszczędności energii finalnej o przedsiębiorstwa wykonujące działalność gospodarczą w zakresie wprowadzania paliw ciekłych do obrotu i wpisane do rejestru na podstawie ustawy - Prawo energetyczne. W grupie paliw ciekłych objętych obowiązkiem oszczędności energii finalnej znalazły się paliwa stosowane w transporcie drogowym i kolejowym – gaz płynny LPG, benzyny silnikowe oraz oleje napędowe. Z obowiązku wyłączone są biopaliwa.

Dotychczasowo obowiązek uzyskania oszczędności energii finalnej był określony na dla podmiotów zobowiązanych poziomie 1,5% energii elektrycznej, ciepła i gazu ziemnego. W przypadku przedsiębiorstw paliwowych obowiązek ten wyniesie 0,2% ilości paliw ciekłych w latach 2021 i 2022, 0,4% w latach 2023 i 2026 i następnie będzie liniowo rosnąć aż do momentu osiągnięcia 1% w 2030 roku. Nie zdecydowano się na wyższe poziomy wartości zobowiązania, gdyż prognozowany wzrost cen paliw byłby nieproporcjonalnie duży w stosunku do wartości uzyskanej oszczędności energii.

Włączenie podmiotów paliwowych do grupy podmiotów zobowiązanych wiąże się z tym,  iż obowiązujący system świadectw efektywności energetycznej nie pozwalał na spełnienie Narodowego Celu wskaźnikowego (5,58 miliona toe oszczędności energii finalne do roku 2030). Rozwiązanie to najprawdopodobniej doprowadzi do zwiększenia popytu na świadectwa efektywności energetycznej (a zatem wzrost ich ceny).

Program dofinansowań

Nowelizacja Ustawy wprowadza możliwość, aby podmioty zobowiązane wykazywały oszczędność energii finalnej poprzez dofinansowanie przedsięwzięć poprawy efektywności energetycznej u odbiorców końcowych. Bezzwrotne dofinansowania obejmują przyłączenie odbiorcy końcowego do sieci ciepłowniczej oraz wymianę urządzeń i instalacji służących do ogrzewania i przygotowania ciepłej wody użytkowej na urządzenia i instalacje charakteryzujące się wyższą efektywnością energetyczną. Uzyskaną oszczędność energii finalnej określa się poprzez zsumowanie oszczędności energii finalnej zaoszczędzonej w ciągu roku kalendarzowego przez wszystkich odbiorców końcowych. Dopuszczalna wysokość dofinansowania przedsięwzięć proefektywnościowych w ramach programu nie może przekroczyć iloczynu zaoszczędzonej energii finalnej i jednostkowej opłaty zastępczej w danym roku kalendarzowym.

Wymagania dotyczące audytorów

W Ustawie zostały także określone szczegółowe wymagania dotyczące audytorów. Uzasadniono to tym, iż dotychczas składane audyty efektywności energetycznej nierzadko zawierały błędy rachunkowe, metodologiczne oraz merytoryczne, a w niektórych przypadkach w żaden sposób nie można było zidentyfikować sposobu szacowania oszczędności energii dla planowanego przedsięwzięcia proefektywnościowego. Według nowowprowadzonych wymogów audyt efektywności energetycznej będą mogły sporządzić wyłącznie osoby posiadające co najmniej dwuletnie doświadczenie zawodowe w obsłudze, eksploatacji bądź montażu urządzeń technicznych/instalacji/obiektów objętych zakresem audytu efektywności energetycznej oraz osoby, które ukończyły studia wyższe z tytułem magistra (lub równorzędnych)  lub studia podyplomowe o programie uwzględniającym zagadnienia energetyki, elektrotechniki, efektywności energetycznej, audytów energetycznych budynków, budownictwa energooszczędnego czy też odnawialnych źródeł energii.

Audyt energetyczny

Ustawa definiuje audyt energetyczny przedsiębiorstwa jako procedurę mającą na celu przeprowadzenie szczegółowych i potwierdzonych obliczeń dotyczących proponowanych przedsięwzięć poprawy efektywności energetycznej oraz dostarczającą informacji o potencjalnych oszczędnościach energii. Nowelizacja  Ustawy precyzuje, iż proponowane przedsięwzięcia służące poprawie efektywności energetyczne realizowane muszą być na terytorium Polski. Ustawa skróciła również pierwotny 30 dniowy okres na zawiadomienie URE o przeprowadzonym Audycie dla tych przedsiębiorstw, które realizują audyt w grudniu – po nowelizacji będą miały obowiązek zawiadomienia URE nie później  niż  do  dnia 31 grudnia roku, w którym  przedsiębiorca  jest  obowiązany  do  przeprowadzenia audytu  energetycznego  przedsiębiorstw.

Umowa o poprawę efektywności energetycznej

Nowelizacja Ustawy doprecyzowuje, że zobowiązania jednostki sektora publicznego realizującej i finansującej przedsięwzięcia na podstawie umowy o poprawę efektywności energetycznej nie wpływają na poziom państwowego długu publicznego. Podmioty publiczne część wynagrodzenia firmy ESCO, wynikającą z oszczędności energii po zrealizowaniu przedsięwzięcia, zaliczać będą do wydatków majątkowych – które nie wpływają na wielkość nadwyżki budżetowej. W Ustawie wprowadzono zapis, że w obszarze podziału ryzyk pomiędzy jednostką publiczną a podmiotem prywatnym obowiązywać będą przepisy ustawy o partnerstwie publiczno-prywatnym. W zamyśle ustawodawcy zmiana ta zwiększy popularność umów o poprawę efektywności energetycznej w sektorze publicznym. Ponadto rozwiana została niepewność podmiotów publicznych, czy współpraca z firmami prywatnymi przy przedsięwzięciach służących poprawie efektywności energetycznej powinna być zawierana na podstawie umowy o poprawę efektywności energetycznej czy na podstawie umowy partnerstwa publiczno-prywatnego.

Sprawozdania z realizacji przedsięwzięć poprawy efektywności energetycznej

Ustawodawca precyzuje także zakres sprawozdań z realizacji przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej z danego roku kalendarzowego, które są opracowywane i przekazywane przez Zarząd Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej do ministra właściwego do spraw klimatu. Sprawozdanie ma zawierać informacje o sumarycznej wysokości środków NFOŚiGW będących równowartością wpływów z opłaty zastępczej, przeznaczonych w danym roku na realizację przedsięwzięć służących poprawie efektywności  energetycznej,  oraz  o wysokości  oszczędności  energii  finalnej uzyskanej w tym roku w wyniku realizacji z tych środków takich przedsięwzięć, w podziale na rodzaje przedsięwzięć wymienione w art. 19 ust. 1 Ustawy.

Dodano także zapis mówiący, iż Prezes URE przekazuje ministrowi właściwemu do spraw klimatu sprawozdania z realizacji przedsięwzięć poprawy efektywności energetycznej, które zawierać muszą informacje o liczbie wydanych świadectw efektywności energetycznej, wartości umorzonych świadectw efektywności energetycznej, wysokości oszczędności energii finalnej (dla wydanych i dla umorzonych świadectw).

Celem tych zmian jest zbieranie dokładniejszych danych o realizacji przedsięwzięć poprawy efektywności energetycznej, tak aby po ich analizie można było lepiej zaplanować kierunek kolejnych zmian i programów wsparcia. W tym celu także stworzony zostanie centralny rejestr oszczędności energii finalnej.

Centralny rejestr oszczędności energii finalnej

Nowelizacja ustawy wprowadza obowiązek prowadzenia centralnego rejestru oszczędności energii finalnej, za którego pracę odpowiadać będzie Instytut Ochrony Środowiska – Państwowy Instytut Badawczy. Rejestr będzie gromadził dane o wysokości uzyskanej oszczędności energii finalnej. W przypadku przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej zrealizowanych za pomocą środków alternatywnych zbierane będą dane o rodzaju przedsięwzięcia, kwocie oraz formie dofinansowania, okresie uzyskiwania oszczędności energii, wielkości średniorocznej oszczędności energii finalnej, sposobie potwierdzenia oszczędności, a także datach rozpoczęcia i zakończenia realizacji przedsięwzięcia. W rejestrze znajdzie się także informacja na temat łącznej ilości energii finalnej zaoszczędzonej do 2030 roku.

Administratorem gromadzonych danych będzie IOŚ-PIB. Do wprowadzania danych do rejestru upoważnionych będzie kilka osób i instytucji – ministrowie właściwi do spraw klimatu, rozwoju regionalnego i finansów publicznych, Centrum Unijnych Projektów Transportowych, NFOŚiGW, wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej, jednostki samorządu terytorialnego, BOŚ, BGK oraz inne podmioty uprawnione.

Zapisy związane z centralnym rejestrem oszczędności, a także zapisy o umowie o poprawie efektywności energetycznej między podmiotami publicznymi a dostawcami prywatnymi wejdą w życie od 1 stycznia 2022 roku.

Literatura
1. Ustawa z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (DzU 2016, poz. 831, z późn. zm.)
2. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o efektywności energetycznej oraz niektórych innych ustaw (DzU 2021, poz. 868)
3. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2002 z dnia 11 grudnia 2018 r. zmieniająca dyrektywę 2012/27/UE w sprawie efektywności energetycznej
(Dz Urz. UE L 328/210)

Autor: Klaudia Janik (Analityk w dziale Projektów i Ekspertyz, Krajowa Agencja Poszanowania Energii)

Współpraca merytoryczna: Łukasz Zywar (Kierownik działu Przemysłu, Krajowa Agencja Poszanowania Energii)

 

Artykuł ukazał się w czasopiśmie Rynek Instalacyjny (wrzesień 2021)

Czytany 345 razy Ostatnio zmieniany piątek, 01 październik 2021 10:41